الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

103

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

مكتب اهل بيت ع را كه طبق فرمان پيامبر ص بعد از قرآن بايد پناهگاه مسلمانان بوده باشد به دست فراموشى سپرده‌اند و در احكام اسلامى گرفتار كمبود مدرك گرديده‌اند ، چاره اى جز اين نمىبينند كه دست به سوى قياس دراز كنند . و اما در مورد « شيطان » كه در روايات مىخوانيم او نخستين كسى بود كه قياس كرد ، نكته اش اين است كه او آفرينش خود را از نظر مادى با آفرينش آدم ، مقايسه نمود و برترى آتش را در پاره اى از جهات ، بر خاك دليل بر برترى همه جانبه گرفت ، بدون اينكه به ساير امتيازات خاك و از آن بالاتر به امتيازات روحانى و معنوى آدم توجه كند ، و به اصطلاح از طريق « قياس اولويت » ، اما قياسى كه بر پايه تخمين و گمان و مطالعه سطحى و نامحدودش قرار داشت ، حكم به برترى خود بر آدم نمايد ، و حتى فرمان خدا را به خاطر همين قياس باطل زير پا بگذارد ! جالب اينكه در بعضى از روايات كه از امام صادق ع در كتب شيعه و اهل تسنن هر دو نقل شده است مىخوانيم : من قاس امر الدين برأيه قرنه اللَّه تعالى يوم القيامة بابليس : « كسى كه امر دين را با قياس بسنجد ، خداوند در روز قيامت او را با ابليس ، قرين خواهد كرد » ( 1 ) . كوتاه سخن اينكه : مقايسه موضوعى بر موضوعى ديگر بدون آگاهى از تمام اسرار آن نمىتواند دليل بر اتحاد حكم آنها شود ، و اگر پاى قياس به مسائل مذهبى كشيده شود ، ضابطه اى براى احكام باقى نمىماند ، زيرا ممكن است ، يك نفر موضوعى را طورى قياس كند و حكم تحريم آن را صادر نمايد و ديگرى

--> ( 1 ) تفسير المنار جلد 8 صفحه 331 و نور الثقلين جلد 2 صفحه 7 .